على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1259
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و جسم و حظبى . حظو ( hazv ) م . ع . حظ الرجل حظوا ( از باب نصر ) : آهسته خراميد آن مرد . حظو ( hazv ) ا . ع . حظ و بهره و نصيب . ج : احظى و ج ج : احاظى . حظوات ( hazav t ) ج . حظوة . حظوب ( hozub ) م . ع . حظب الرجل حظوبا ( از باب نصر و ضرب ) : فربه گرديد آن مرد و پر شد شكم وى . حظوة ( hazvat ) ا . ع . هر شاخ رستهء در بن درخت كه هنوز سخت نشده باشد . حظوة ( hazvat ) و ( hozvat ) ا . ع . تير خرد به قدر ذراع كه كودكان بدان بازى كنند . ج : حظاء و حظوات . حظوة ( hozvat ) و ( hezvat ) ا . ع . مرتبه . و بهره و رزق و روزى . ج : حظا و حظاء . حظوة ( hozvat ) و ( hezvat ) م . ع . حظى حظوة و حظوة و حظة . مر . حظة . حظوظ ( hozuz ) و حظوظة ( hozuzat ) ج . حظ . حظول ( hazul ) ص . ع . رجل حظول : مرد مقتر كه بر اهل و عيال نفقه شمار كند . حظى ( haz ) ا . ع . شپش . حظى ( hez ) ا . ع . بهره و حظ و نصيب ج : احظاء . و احاظى . و . ج ج : احاظى . حظى ( haziyy ) ا و ص . ع . اسب هفتم رهان . و رجل حظى : مرد با قدر و دولتى . حظى ( hazziyy ) ص . ع . رجل حظى . مرد بختمند و دولتى . حظيا ( hozayy ) ا . ع . رفتار آهسته . حظيات ( hozayy t ) ع . ج . حظية ( hozayyat ) . حظية ( haziyyat ) ا و ص . ع . بهره و نصيب . و زن بختمند و دولتى . و زنى كه شوهر ويرا دوست دارد و مرتبهء ويرا بلند كرده و بيشتر به آن روزى دهد . ج : حظايا . يقال : هى حظيتى و احدى حظاياى . المثل : الا حظية فلا الية اى ان لم احظ فلا ازال اطلب ذلك و اجهد نفسى فيه و اصله فى المراة تصلف عند زوجها و تقديره ان لم تكن حظية و ما الوته ما استطعته . حظية ( hozayyat ) ا . ع . ( مصغرة ) تير كوتاه بىپيكان . ج : حظيات . المثل : احدى من حظيات لقمان و هو لقمان ابن عاد . يضرب لمن يعرف بالشرارة ثم جائت منه صالحة . حظيرة ( hazirat ) ا . ع . جاى خرما خشك كردن . و محوطهء چوب يانى . و مال . و شهرى از اعمال دجيل . و هونكه الحظيرة يعنى او كم خير است . و حظيرة القدس : بهشت . حظيظ ( haziz ) ا و ص . ع . رجل حظيظ : مرد بختمند و دولتى . حف ( haff ) ا . ع . شانهء بافنده و تيغ آن . و كرانه و نشان . و پى . و جاء على حفه اى على اثره . حف ( haff ) م . ع . حفه بالشيئى حفا ( از باب نصر ) : پوشيد آن را به چيزى . قوله تعالى : حَفَفْناهُما بِنَخْلٍ يعنى درختان خرما گرداگرد آنها درآورديم . و حفتهم الحاجة يعنى مفلس و حاجتمند شدند . و حف الثوب بافت جولاهه جامه را به شانه و تيغ . و نيز حف : گرداگرد آمدن چيزى را . المثل : من حفنا او رفنا فليقتصد اى من طاف بنا و اعتنى بامرنا و خدمنا و مدحنا فلا يفلون و منه قولهم : ما له حاف و لا راف و ذهب من كان يحفه و يرفه . و حفت المراة وجهها من الشعر حفافا و حفا ( از باب ضرب ) : برهنه و ساده كرد . آن زن روى را از موى براى زينت و يا بهم بست مويها را پس سر . حفا ( haf ) ا . ع . سودگى پاى آدمى و سپل شتر و سم ستور . و برهنگى پاى و بىكفشى . حفأ ( hafa ' ) ا . ع . گياه بردى كه در فارسى تك گويند و يا بردى سبز كه هنوز از بيخ برنكنده باشند يا بيخ بردى سپيد كه آن را خورند . حفأ ( hafa ' ) م . ع . حفاه حفأ ( از باب فتح ) : از بيخ بركند آن را و بر زمين انداخت . حفاء ( haf ' ) ا . ع . سودگى پاى آدمى . و سپل شتر . و سم ستور . و برهنگى پاى و بىكفشى . حفاة ( hof t ) ع . ج . حافى . حفاث ( hoff s ) ا . ع . مارى دمنده و بىزهر و كلانتر از حفث . حفاثية ( haf siyyat ) ا . ع . ستبر . حفار ( hef r ) ا . ع . چوبى كه آن را خمانيده و در وسط آن سوراخ كرده ميان خانه تعبيه كنند و در سوراخ آن ستون ميانه قائم گردانند . حفار ( haff r ) ا . ع . گوركن و چاهكن . و نام اسبى . حفاسى ( haf s ) و ( hof siyy ) ا . ع . كوتاه فربه و ستبر درشت بىخير . حفاصة ( hof sat ) ا . ع . جمع كردگى و فراهم شدگى . حفاض ( hef z ) ع . ج . حفض ( hafaz ) . حفاضج ( hof zej ) ا . ع . مرد بسيار گوشت فروهشته شكم . حفاظ ( hef z ) م . ع . حافظ محافظة و حفاظا . مر . محافظه . حفاظ ( hef z ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عار و حميت و مروت و ستر و پرده و نگاهبانى